مسجد جامع بروجرد، قدیمیترین مسجد غرب کشور+ تصاویر
به گزارش رومکا از بروجرد، لرستان دارای آثار تاریخی بسیاری است که ازجمله این آثار میتوان به مسجد جامع شهرستان بروجرد اشاره کرد که با ویژگیهای منحصربهفرد خود به اثری ماندگار در ذهن بازدیدکنندگان تبدیلشده است.
مسجد جامع بروجرد که با گویش بروجردی «مچد جمه» نیز نامیده میشود یکی از نخستین مسجدهای ساختهشده در ایران است که تاریخ ساخت آن به قرن دوم و سوم هجری برمیگردد.
این مسجد به خاطر قدمت آن و معماری زیبای آن سالانه میزبان مهمانان زیادی از سراسر کشور است این مسجد روی یک آتشکده در محلهای قدیمی از بروجرد به نام دودانگه واقعشده که دارای معماری منحصربهفردی است.
مسجد جامع قدیمی ترین بنای تاریخی غرب کشور است
مسجد جامع بروجرد بین سالهای ۱۵۰ تا ۲۲۶ هجری قمری ساختهشده و کتیبههای بسیاری از دورههای مختلف، سلجوقی، صفویه و قاجاریه در این مسجد وجود دارد.
معماری مسجد جامع بروجرد بسیار منحصربهفرد و یکی از شاهکارهای تاریخی معماری ایران است که هم ویژگیهای معماری اسلامی و هم معماری باستانی ایران (ساسانیان) را در خود جایداده است.
گنبد مسجد که در قسمت میانی ساختمان بنا شده تا سطح زمین ارتفاعی برابر ۲۰متر داشته و دو گلدسته آن که در سال ۱۲۰۹هجری قمری ساخته شده اند در دو طرف گنبد قرار دارند.
بر بالای محراب و دیوارها کلمات مقدس و آیات قرآنی با آجر و خط کوفی نوشته و بر بالای درب غربی مسجد نیز سنگ نوشته ای وجود دارد که تاریخ ورود شاه عباس صفوی به بروجرد در سال معماری مسجد جامع بروجرد از شاهکارهای تاریخی معماری ایران است ۱۰۲۲هجری قمری را نشان می دهد.
معماری مسجد جامع بروجرد از شاهکارهای تاریخی معماری ایران است که ویژگی های معماری اسلامی و باستانی ایران(ساسانیان) را در خود جای داده است.از دیگر دیدنیهای مسجد جامع بروجرد که در یک نگاه چشم هر بینندهای را خیره میسازد، منبر چوبی نه پله آن است که اینک در ایوان میانی این مسجد قرار گرفته و حکاکی روی آن تاریخ ۱۰۶۸ هجری قمری را نشان میدهد.
بخش قدیمیتر مسجد، گنبد خانه آن است که در ضلع جنوبی قرارگرفته است و به اعتقاد مردم محلی و نیز بر اساس شواهد معماری، پیش از تبدیل این بنا به مسجد، آتشکدهای بزرگ بوده است، معماری این بخش، مشابه چهارطاقهای دوران ساسانی است.
مسجد تاریخی جامع در فهرست آثارملی ثبت شده است
حجتالله یارمحمدی، رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری بروجرد با بیان پیشینهای از این مسجد، اظهار داشت: بنای اولیه این مسجد به صورت مجموعهای شامل مسجد، حمام، آب انبار، ساختمان غـریب خانه، میدان و سایر متعلقات بوده که امروزه برخی از این آثار از بین رفته است.
وی با بیان اینکه بنای مسجد جامع از نظر شکل از نوع مساجد تک ایوانی اسـت، افزود: این بنا دارای دو در ورودی در قسمتهای شرقی و غربی است. بنا شامل یک حیاط مرکزی، ایوان، فضای گنبد خانه و شبستانهای اطراف آن و یک شبستان وسیع زمستانی در طرف شمال حیاط مرکزی است که بنا بر شواهد موجود، صفویان، زندیان و قاجار تعمیرات بنیادی در مسجد انجام دادهاند و بخشهایی به آن افزودهاند.نای مسجد جامع ازنظر شکل از نوع مساجد تک ایوانی اسـت کـه دارای دو در ورودی در قسمتهای شرقی و غربی است.
یارمحمدی عنوان کرد: با توجه به اینکه در بیرون مسجد یک فضای آبریزگاه و غریب خانه وجود دارد و در گذشته نیز در کنار مسجد یک آبریزگاه احداث میشد که در گویش محلی به آن غریب خانه میگفتند که غریب خانه محلی برای اقامت افرادی بوده است که از نقاط دورتر به بروجرد آمده و محلی برای اسکان و اقامت خود نداشته به ناچار برای اقامت به این مکان مراجعه میکردند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری بروجرد افزود:قدیمیترین کتیبه یافت شده در مسجد جامع بروجرد مربوط است به اواخر قرن سوم و اوایل قرن چهارم هجری قمری که در آن زمان مختصری از بنای مسجد احداث شده و در دورههای بعد متناسب با نیازهای جامعه این مسجد توسعه یافته است به این صورت که در مقطعی گنبد خانه فروریخته و مجدداً اصلاحشده و شبستانهای غربی و شرقی به آن ملحق شده و شبستان زمستانی در دوران تیموری به آن ملحق شده در دوران صفویه ورودیها و در زمان قاجار منارههای مسجد به این بنا افزوده میشود.
یارمحمدی تصریح کرد:کشف چهار سکه نقره با تاریخهای ۸۵۱ و ۸۵۳ در شبستان غربی این احتمال را که شبستانهای مذکور در نیمه دوم قرن نهم هجری قمری ساختهشده باشد تقویت میکند، بعدها فضای خالی زیر گنبد خانه را پر و طاقهای خشتی این فضا را خراب کردهاند که با توجه به کشف سکهای با تاریخ ۱۱۲۴ در این محل، میتوان این اقدامات را به اوایل قرن دوازدهم هجری قمری نسبت داد. در سال ۱۲۰۹، تقیخان رازانی، حاکم بروجرد در دوره فتحعلی شاه قاجار، ایوان و منارههای طرفین آن را احداث و به گنبد خانه ملحق کرد.
این مسجد که ازجمله آثار تاریخی منحصربهفرد است در سال ۱۳۱۴ با شماره ۲۲۸ در فهرست آثار ملی ثبتشده است.این بنا که از مهمترین یادگارهای معماری گذشته ایران است در سال ۱۳۱۴با شماره ۲۲۸ در فهرست آثار ملی ثبتشده است این مسجد شناسنامهای برای قدمت بروجرد محسوب میشود که هر ساله گردشگران بسیاری را به سمت خود جذب میکند.
گزارش از فاطمه رحیمی
